Söylev (Nutuk)
Herhangi bir dinleyici topluluğuna bir düşünceyi aşılamak, topluluğu coşturmak ve
bir amaç doğrultusunda yönlendirmek için coşkulu ve edebî bir dille yapılan konuşmalara/metinlere söylev denir. Bir fikri, bir davayı karşısındaki insanlara dil ustalığı ile açıklamaya hitabet sanatı; toplum önünde bu konuşmayı yapana da hatip denir.
Söylev türünün de öteki yazı/konuşma türleri gibi belli kuralları vardır.



İyi bir söylev için konuşmacı bu kurallara göre söylev metnini hazırlamalı ve sunmalıdır. Türü ne olursa olsun, hitabet alanında başarı büyük ölçüde söylevi veren kişinin tutumuna ve yöntemine bağlıdır. İyi bir hatipte aşağıdaki özellikler bulunur:
• Dinleyicilerin ilgilerini ve tepkilerini göz önünde tutar.
• Söz söylediği konuda zengin bir bilgi ve düşünce birikimine sahiptir.
• Söyleyeceklerini amacına uygun bir yönde duygu ve düşünce akışını bozmadan dile
getirir.
• Ses tonunu, jest ve hareketlerini, vurgu ve tonlamayı ustaca kullanır.
• Konuşmasını, herkesin anlayabileceği yalın ve açık bir dille yapar.
• Konuşma sırasında açık ve inandırıcı olur.


Söylev Türünün Özellikleri
Söylevler, düşünsel planla oluşturulur. Genellikle kısa cümleler tercih edilir ve cümlelerde daha çok haber kipi ya da mastar hâlindeki fiiller kullanılır. Hatip, klişeleşmiş sözler
ve deyimler kullanmaktan kaçınır. Akıcı, içten, etkili ve coşturucu bir anlatımla siyasi,
sosyal, millî, hukuki, ahlaki vb. konularda topluluğu yakından ilgilendiren bir düşünce
ya da sorun işlenir. Bu türdeki metinlerde dil alıcıyı harekete geçirme ve heyecana bağlı
işlevinde kullanılırken söyleşmeye bağlı anlatım ağır basar.


Söylev Türünün Gelişimi
Söylev türünün Batı’daki ilk örneklerini eski Yunan edebiyatında Demosten, Latin edebiyatında ise Çiçero vermiştir. Fransız edebiyatında Bossuet (Bosse), Mirabeau (Mirabu)
ünlü söylevciler arasındadır. Türk edebiyatında ise Bilge Kağan’ın Göktürk (Orhun) Yazıtları’nda Türk milletine seslenişi ilk söylev, Bilge Kağan da ilk hatip olarak kabul edilir.
Türk edebiyatında söylev sanatının gelişimi II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Ömer
Naci ve Hamdullah Suphi Tanrıöver ile görülür. Özellikle Millî Mücadele Dönemi’nde
Mehmet Âkif Ersoy ve Halide Edip Adıvar, Cumhuriyet Dönemi’nde ise Mustafa Kemal
Atatürk söylevde öne çıkan isimlerdir.




Yorum Gönder


Benzer Yazılar


Konularına Göre Şiir Türleri Lirik Şiir: Aşk, tabiat, özlem, […]

ciz

Cümle Çeşitleri Cümleler; yükleminin türüne ve yerine, anlamlarına, oluşturulma […]

ciz

Atabet’ül Hakayık, Edip Ahmet Yükneki tarafından ahlak ve din […]

ciz

2017-2018 eğitim-öğretim yılı 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı […]

ciz