Metin Türleri
Edebiyat eserlerinin biçimlerine, teknik özelliklerine ve konularına göre ayrıldığı çeşitlere “tür” denir. Metin türleri, değişmeyen yazı kalıpları değildir. Toplumlarda zamanla
kendini gösteren değişiklikler, yeni ihtiyaçların ortaya çıkması, bunların edebiyata yansıması da yeni türlerin doğmasına yol açmıştır. Sözgelimi, İlk Çağ edebiyatında şiir, tiyatro
gibi sadece birkaç tür varken daha sonraki dönemlerde hikâye, roman türleri doğmuş;


gazetelerin yaygınlaşmasından sonra da makale, fıkra gibi türler ortaya çıkmıştır.
Her metnin kendine özgü anlamı, yazılış amacı, anlatım biçimi, dili ve yapısı vardır.
Bazı metinler öğretmeyi, bazıları düşündürmeyi, bazıları da sezdirip duygulandırmayı
amaçlar. Metinler bu özelliklerine göre sınıflandırılır.



Sanat Metinleri
1. Coşku ve heyecan dile getiren metinler (şiir)
2. Olay çevresinde gelişen metinler
a. Göstermeye bağlı metinler (trajedi, komedi, dram; Karagöz, meddah, orta oyunu)
b. Anlatmaya bağlı metinler (fabl, masal, halk hikâyesi, roman)
Öğretici Metinler
1. Kişisel hayatı konu alan metinler (mektup, günlük, anı, biyografi, otobiyografi, gezi
yazısı)
2. Gazete çevresinde gelişen metinler (eleştiri, makale, deneme, fıkra, haber metni,
sohbet)
3. Felsefi metinler
4. Tarihî metinler
5. Bilimsel metinler


Edebî metinler, bir dilin imkânlarıyla birtakım estetik uyarımlara yol açarak insanı
etkileyen, insanda güzel duygu, düşünce ve hayaller uyandıran yazılı ya da sözlü olarak
oluşturulan, edebî değer taşıyan ve yüksek bir haberleşme kuran metinlerdir. Edebî metinler, bir şairin veya yazarın kaleminden çıkmış edebî değerine sahip, bireysel ya da anonim olan şiir, hikâye, roman, tiyatro metinleri, masal, halk hikâyesi gibi metinlerdir. Her edebî metin, kelimelerle oluşturulan konuyu ele alışı, şekil özellikleri vb. bakımından orijinal bir yanı olan sanat eseridir. Mutlaka kendisinden önce kaleme alınmış ve söylenmiş
diğer edebî eserlerden farklı bir yanı olmalıdır.


Öğretici metinler, okuyucuya bilgi vermek, onun düşünce ve kanaatlerini değiştirmek veya kuvvetlendirmek amacıyla kaleme alınan metinlerdir. Bu tür metinlerde amaç
okuyucuyu bir konuda aydınlatmak ve bilgi vermektir. Bu yüzden de öğretici metinlerde
genel olarak açıklayıcı ve tartışmacı anlatım ile tanımlama, tanık gösterme, örnekleme,
sayısal veriler kullanma gibi düşünceyi geliştirme yollarına başvurulur.




Yorum Gönder


Benzer Yazılar


Teşhis (Kişileştirme): İnsan dışındaki varlık ve kavramlara insana ait […]

ciz

Cumhuriyet Dönemi Türk Romanındaki Anlayışlar Roman türü, Cumhuriyet Dönemi’ndeki […]

ciz

12.SINIFLAR ZORUNLU TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ I.DÖNEM I.YAZILI […]

ciz

Cumhuriyet Dönemi’nde Eleştiri Cumhuriyet’in ilk yıllarında daha çok öznel […]

ciz