Şiir Türünün Genel Özellikleri ve Temel Kavramları
Dizeler hâlinde, nazımla (uyaklı ve ölçülü) yazılmış eserlere manzume denir. Manzumelerin sanat değeri taşıyanlarına ise şiir denir. Bir başka ifadeyle şiir; muhatabında
yoğun duygu ve heyecan uyandıran, ahenkli bir söyleyişe sahip, yan anlam bakımından
zengin edebî metinlere denir.

Şair: Yaşadığı dünyayı, olayları ve insanları herkesten farklı algılayan, kuvvetle duyan,
duyduklarını duyuran ve güzellik yaratan insandır. Şairler ile şiirleri arasında kuvvetli bir
bağ bulunur. Bu yüzden şiirleri; şairlerinden, onların hayatlarından, duygularından ayırmak neredeyse imkânsızdır.
Mahlas: Şairlerin şiirlerinde kullandıkları takma adlara denir. Divan ve halk edebiyatında mahlas kullanma, geleneğe bağlı bir kaidedir. Divan ve halk şairleri mahlaslarını,
son beyitte veya son dörtlükte söyler. Mahlasın, halk edebiyatındaki adı “tapşırma”dır.



Tapşırma; “kendini tanıtma, bildirme, arz etme” anlamına gelir.
Söyleyici: Şiirde konuşan, şairin sesini ve söyleyişini emanet ettiği kişi/varlıktır. Her
şiirde bir söyleyici vardır. Ancak bu söyleyici, şairin kendisi değil şair tarafından kurgulanmış kişi/öznedir. Görevi ve varlığı, o şiir metnini söylemekten ibarettir.
Tema/Konu: Şiiri oluşturan her birim temayı destekleyen bir düşünceyi, duyguyu,
hayali; olayı, durumu dile getirir. Tema; şiirdeki ana duygudur. Konu ise temanın kişi,
yer ve zaman bakımından sınırlandırılmış, somutlaştırılmış hâlidir. Aşk tema, Leyla ile
Mecnun’un aşkı ise bir şiirin konusu olabilir.


Edebî gerçeklik: Şairler, üzerinde yaşadığı dünyada yaşanan ve hayal edilen bir ger-
çekliği yorumlayarak değiştirir, dil ile yeniden anlamlandırır ve şiirdeki edebî gerçekliği
yaratır. Örneğin “Sessiz Gemi” şiirinden alınan aşağıdaki beyitte Yahya Kemal, ölüm ger-
çekliğini bir geminin limandan ayrılışına benzeterek şiirinde şöyle ifade eder:
Artık demir almak günü gelmişse zamandan,
Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan.


Şiirde yapı: Birimlerin bir tema etrafında belli bir düzene göre bir araya gelmesiyle
oluşan bütünlüğe denir.




Yorum Gönder


Benzer Yazılar


Kaside, divan şiirinde din ve devlet büyüklerini övmek için […]

ciz

Sohbet Sohbet (söyleşi); çoğunlukla gazete ve dergilerde yayımlanan, güncel […]

ciz

Sıfat Tamlamaları Bir veya daha fazla sıfatın bir (veya […]

ciz

Roman; yaşanmış ya da yaşanması mümkün olay veya durumların […]

ciz