Divan edebiyatı, Türklerin İslamiyet’i kabul etmesinden sonra 13. yüzyıldan itibaren
Anadolu’da İslam etkisinde gelişen ve 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren yerini Batı
etkisinde gelişen Türk edebiyatına bırakan edebiyattır. Bu edebiyatın ortaya çıkmasında
Arap ve İran edebiyatının etkisi büyüktür.
Divan edebiyatı, şiir ve nesir alanında dinî, sosyal, kültürel ve tarihî birçok kaynaktan
beslenmiştir. Bunlar; Kur’an, hadisler, kısas-ı enbiya, evliya menkıbeleri, tasavvuf, şehname, tarihî olaylar, kişiler ve günlük hayata dair kaynaklardır.
Sanatçıların şiirlerinde söz sanatlarına oldukça fazla yer verdiği divan şiirinde dil
süslü ve sanatlıdır.



Divan edebiyatında soyut anlatım ön plandadır.Duygu ve düşünceler
mazmun adı verilen kalıplaşmış benzetmelerle ifade edilmiştir. Bu, divan edebiyatını basmakalıp ifadelere sürüklemiştir.Örneğin; nergis-göz, badem-göz, keman-kaş, ok-kirpik,
servi-boy, servi revan-yürüyen sevgili, gonca-ağız, yılan(mar)-saç, gece-saç, inci-diş ,kıl
(muy )-ince bel,gül-sevilen, bülbül-seven…
Divan şiirinde en çok kullanılan nazım birimi beyittir. Beyitler kendi içinde anlam
bütünlüğüne sahiptir. Bütünde değil parçada anlam bütünlüğü sağlanmaya çalışılmıştır.

Büyük çoğunluğu aruz ölçüsüyle kaleme alınan divan şiirlerinde, Arap ve İran edebiyatından alınan nazım şekilleri kullanılmıştır. Genellikle tam ve zengin uyak ile yazılmıştır.
Şiirlerin son beytinde şairler genellikle mahlas adı verilen takma ad kullanmıştır. Divan
şiirinde nazire geleneği yaygındır. Nazire, bir şairin başka bir şairden etkilenerek aynı
ölçü ve uyak ile yazdığı şiirlerdir.



Divan edebiyatı nazım şekilleri; gazel, kaside, mesnevi, kıt’a, müstezat, rubai, tuyuğ,
murabba, şarkı, terkibibent, terciibent…




Yorum Gönder


Benzer Yazılar


Tezat (Karşıtlık): Birbirine karşıt duygu, düşünce, hayal ve durumları […]

ciz

Bir olay ya da olgu üzerine edinilen bilgiye haber, […]

ciz

Telmih (Hatırlatma): Hemen herkesçe bilinen bir olaya veya kişiye […]

ciz

İrsalimesel: Şiirde atasözü veya vecize (özdeyiş) kullanma sanatıdır. Gün […]

ciz