Araştırmaya Dayalı Metin Yazma Aşamaları

1. Hazırlık
a. Araştırma Konusunu Belirleme: Fen bilimleri veya sosyal bilimler alanları kapsamında bir konu
belirlenir. Konunun toplumun ilgisini çekebilecek bir yönünün olmasına dikkat edilir.
b. Kaynak Taraması Yapma ve İlgili Bölümleri Seçme: Belirlenen konuda var olan kaynaklar ve yapılan araştırmalar taranarak kullanılabilecek veriler toplanır. Toplanan veriler içinden konuyla ilgili bölümler seçilir, gruplandırılır. Kaynak taraması yapılırken kaynakların konuyla doğrudan ilgili olmasına, akademik yayınlardan ve farklı kaynak türlerinden oluşmasına özen gösterilir.


Kütüphaneler kaynak taramasının yapılabileceği en önemli kurumlardır. Kütüphanelerden yararlanabilmek için bu kurumlardaki “kaynakları sınıflandırma sistemi”nin bilinmesi gerekir. Kütüphanelerde ansiklopedi, sözlük, kitap, dergi, almanak (yıllık), bildiri, tez, araştırma raporu vb. genellikle konularına ve yazarlarına göre sınıflandırılır. Eser adı, yazar adı, konu vb. bilgiler kullanılarak kütüphanelerin kataloglarından tarama yapılabilir. Araştırmalarda sağlıklı bilgi için mümkün olduğu ölçüde birincil kaynaklar kullanılmalıdır. Örneğin Yahya Kemal’in Sessiz Gemi adlı şiiri ile ilgili bir araştırmada öncelikle bu şiirin aslının tespit edilmesi gerekir. Bu şiir, gerek Genel Ağ’da (İnternet) gerekse basılı kitaplarda farklı biçimsel özelliklerle görülmektedir. Söz konusu şiir, alt alta dizeler hâlinde midir yoksa beyitler hâlinde mi? Bunun tespiti için Yahya Kemal’in kütüphanelerdeki şiir kitaplarına başvurulabilir. Örneğin Erciyes Üniversitesi Merkez Kütüphanesinde Yahya Kemal’in Kendi Gök Kubbemiz adlı şiir kitabının dört farklı yayınevine ait farklı tarihlerde basılmış örnekleri bulunmaktadır. Şairin sağlığında hiçbir kitabı yayımlanmamıştır. Ölümünden kısa bir süre sonra İstanbul Fetih Cemiyeti Yahya Kemal Enstitüsü tarafından sanatçının yazıları ve şiirleri toplanmış ve aslına uygun biçimde yayımlanmıştır.
Bu bilgiden hareketle kütüphanedeki kitaplar arasından ilk kaynağa gidildiğinde şiirin aslının alt alta
dizeler hâlinde olduğu görülecektir.
Önemli bir kaynak tarama yolu da Genel Ağ’dır ancak Genel Ağ, pek çok hatalı bilgi barındırmaktadır. Oradan alacağımız bilgi; akademik açıdan kontrol edilmiş, güvenilir ve geçerli olmalıdır. Genel
Ağ’dan verimli bir şekilde yararlanmak için sanal kütüphanelerin Genel Ağ adreslerini bilmek ve iyi
bir Genel Ağ kullanıcısı olmak gerekir. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumuna (TÜBİTAK)
bağlı bir enstitü olan Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM), Millî Kütüphane tarafından
yayınlanan Türkiye Makaleler Bibliyografyası ve Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı;
Türkiye’de açık erişime uygun bilimsel akademik içeriklere ulaşabilmek için başvurulabilecek başlıca
Genel Ağ kaynaklarıdır. Ayrıca araştırma konusu ile ilgili istatistiki bilgiler için Devlet Personel Başkanlığı ve Türkiye İstatistik Kurumu gibi kurum ve kuruluşların yayınlarından yararlanılabilir.
Genel Ağ’da anahtar kelimeler yardımıyla ön kaynak taraması yapılır. Bu tarama sınırlandırılarak
kullanılabilecek kaynaklar belirlenir. Detaylı kaynak taraması yoluyla veri toplanır. Örneğin Karadeniz türküleri ile ilgili bir araştırmada yaygın arama motoru, “türkü” için yaklaşık 425.000.000 sonuç verirken ULAKBİM Keşif “türkü” için yaklaşık 110.000, “Karadeniz türküleri” için 27 sonuç vermektedir. Bu
durum, araştırmada kaynak sınırlamasının (konuyla doğrudan ilgili kaynaklara yönelmenin) gerekliliğini ve önemini göstermektedir. Yine Erciyes Üniversitesi Merkez Kütüphanesinin çevrimiçi katalog taramasında arama kutucuğuna “müzik” yazıldığında 1000’in üzerinde, “Türk müziği” yazıldığında 200’e yakın, “türkü” yazıldığında 100’ün üzerinde, “Türk halk müziği” yazıldığında 100’e yakın sonuç çıkarken “Karadeniz türküleri” yazıldığında sadece 2 sonuç çıkmaktadır (Erişim: 11.12.2017).

2. Planlama
Bu aşamada metnin temel bölümleri ve daha önce kaynak taramasında toplanan bilgilerin hangi
bölümlerde kullanılacağı belirlenir.
a. Metnin Temel Bölümlerini Belirleme: Metinde düşüncelerin, bilgilerin, kısaca metnin içeriğinin
nasıl bir düzen içinde verileceği planlanır. Metnin temel bölümleri olan başlık, özet, giriş, yöntem,
bulgular, sonuç ve tartışma bölümleri belirlenir.
b. Bilgilerin Hangi Bölümlerde Kullanılacağını Belirleme: Daha önce toplanan bilgilerin metindeki
kompozisyona göre özet, giriş, yöntem, bulgular, sonuç ve tartışma bölümlerinden hangisinde kullanılacağı belirlenir.


3. Taslak Metin Oluşturma
Hazırlık aşamasında toplanıp ilgili oldukları konulara göre gruplandırılan bilgiler, belirlenen plan
doğrultusunda yazılarak taslak metin hâline getirilir.
a. Plan Doğrultusunda Metni Yazma: Planlama aşamasında yerleri ve sıraları belirlenen bilgiler,
toplanan veriler bu belirlemelere uygun olarak yazılır.
b. Kaynaklardan Yararlanma: Metinde öne sürülen düşünceleri desteklemek amacıyla kaynak taramasında belirlenen başka metinlerdeki bilgilerden yararlanılır. Bu bilgiler, metindeki düşüncelerle
ve birbirleriyle ilişkilendirilerek bir araya getirilir. Farklı kaynaklardaki bilgiler; birbirleri arasındaki nedensellik, tamamlayıcılık, örnekleyicilik, açıklayıcılık gibi yönler dikkate alınarak birleştirilir:
Sanayi devrimiyle birlikte başlayan sürecin devamında doğal kaynakların ölçüsüz kullanımı artmış
ve özellikle sanayileşmenin yoğun olduğu alanlarda doğal tahribat çok belirgin hale gelmiştir. İnsanı,
çevre sorunlarının odağı haline getiren bu bakış açısının temelinde kuşkusuz Bacon, Descartes ve Newton gibi bilim insanlarının dile getirdiği ve doğanın insanın emrine sunulmuş ve her türlü tüketilebilecek bir ürünmüş gibi değerlendirilmesini de içeren bu yeni paradigma etkili olmuştur. Doğa merkezli anlayış yerine insan merkezli anlayış hakim olmuş, organik dünya görüşü yerine mekanik dünya görüşü geçmiştir. Descartes’ın, insanları işleyen canlı bir makineye benzetmesi (Gökberk, 2010: 240) de onun mekanik dünya görüşünün bir yansıması olarak değerlendirilebilir. İnsan merkezli yaklaşımlarda esasen insanın merkezde olduğu ve insanın kendisini doğanın efendisi olarak gördüğü bir bakış açısı söz konusudur
(Armstrong ve Botzler, 1993: 53). Dolayısıyla ölçü insan ve onun ihtiyaçlarıdır. İnsanın ölçü olduğu anlayışın çevre sorunlarının yaratıcısı olduğu, başka bir deyişle modern insanın doğayla ilgili kabullerinin ve bakış açısının çevre sorunlarının temelini oluşturduğu söylenebilir.
c. Metin İçinde ve Sonunda Kaynak Gösterme: Metnin içinde ve sonunda kaynak gösterilirken bilimsel kaynak göstermenin temel ilkelerine uyulur. Dipnotlu kaynak gösterme ve parantez içi kaynak gösterme, yaygın olarak kullanılan kaynak gösterme biçimleridir.
Dipnotlu Kaynak Gösterme: Bu yöntemde metinde gönderme veya alıntı yapılan kaynaklar, ilgili
sayfanın altında sırasıyla dipnot olarak gösterilir. Ayrıca bunlar, metnin sonunda kaynakça kısmında
da gösterilir. Dipnotların asıl metindeki yazı karakterinden daha küçük puntoyla yazılmasına dikkat
edilir. Aynı dipnot numarasıyla birden çok kaynak gösterilebilir. Dipnotlar bütün yazı boyunca baştan
sona numaralandırılır. Dipnot numarası, gönderme veya alıntı yapılan bölümün sonuna yazılır. Dipnotlu kaynak göstermede sırasıyla yazar, kitap adı, yayınevi, yayın yeri, yayın yılı ve sayfa numarası
belirtilir:
Birçok insan, yabancı dil öğreniminde dinlemenin daha etkili bir yöntem olduğunu iddia eder. Bu
görüşlerini temellendirmek için de çocukların konuşmayı nasıl öğrendiğini örnek verir. “Çocuklar, hiç
bir şeyi anlamaz görünürler. Ama anlamadıkları sözleri işite işite çeşitli biçimlerde anlamlarını kavrarlar.”1
1 Hüseyin Cahit Yalçın, Edebiyat Anıları (1. bs.), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 1975, s. 36.
Dipnotlu sistemde gönderme veya alıntı yapılan kaynak, kaynakçada dipnottaki şekliyle fakat sayfa numarası verilmeden yazılır:
Hüseyin Cahit Yalçın, Edebiyat Anıları (1. bs.), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 1975.
Parantez İçi Kaynak Gösterme: Bu tür kaynak göstermede dipnot kullanılmaz. Metinde gönderme
veya alıntı yapılan kaynağa ilgili bölümün sonunda, parantez içinde yazarın soyadı, eserin yayın yılı,
sayfa numarası verilerek atıf yapılır:
Birçok insan, yabancı dil öğreniminde dinlemenin daha etkili bir yöntem olduğunu iddia eder.
Bu görüşlerini temellendirmek için de çocukların konuşmayı nasıl öğrendiğini anlatır. “Çocuklar, hiç
bir şeyi anlamaz görünürler. Ama anlamadıkları sözleri işite işite çeşitli biçimlerde anlamlarını kavrarlar.”
(Yalçın 1975: 36).
Makale


Parantez içi kaynak gösterme sisteminde metin içinde atıf yapılan kaynaklar, kaynakça bölümünde tam künyeleri ile verilir:
Yalçın, H. C. (1975). Edebiyat Anıları (1. bs.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
4. Metni Düzeltme ve Geliştirme
a. Metin Tutarlılığını Değerlendirme: Yazılan metin açıklayıcı anlatım biçiminin kullanımı, kaynaklardan yararlanma, bilgilerin düzenlenişi, planlama, kaynak gösterme, öne sürülen düşüncelerin tutarlılığı, verilen bilgi ve örneklerin doğruluğu vb. açılardan değerlendirilir. Bu değerlendirme sonunda eksikler tamamlanarak, yanlışlar düzeltilerek metin geliştirilir.
b. Yazım ve Noktalama Hatalarını Düzeltme: Metin incelenerek metinde tespit edilen yazım ve
noktalama hataları düzeltilir.

5. Yazılan Metni Paylaşma
Yazılan metin; sınıfta okunarak, sınıf ya da okul panosuna asılarak, okul gazete veya dergisinde
yayımlanarak paylaşılır.





Yorum Gönder


Benzer Yazılar


Kısa bir süre önce Semerkant’a gelen Ömer Hayyam, bir […]

ciz

Deneme Herhangi bir konu üzerinde, yazarın kesin yargılara varmadan […]

ciz

Kaşgarlı Mahmut, geniş bir araştırma sonucunda meydana getirdiği eserine […]

ciz