Bağlaç
Kelimeleri, kelime gruplarını, cümleleri ve kimi zaman da paragrafları şekil ve anlam
bakımından birbirine bağlayan ve yüklendikleri işlevler ile, bağlandıkları sözler arasında
türlü anlam ilişkileri kuran kelime ve söz öbeklerine bağlaç denir. En sık kullanılan bağlaçlardan bazıları şunlardır: ama, fakat, lâkin, ancak, yalnız, oysa, oysaki, hâlbukive, ile,
ki, de, çünkü, veya, ya da, ne…ne (de), ya…ya (da), gerek…gerek(se), ha…ha, ister…
ister(se), kâh…kâh, de…de, hatta, hem, hem de, yine…

Bağlaçların Özellikleri
1. Bağlaçlar da edatlar gibi tek başlarına anlam taşımaz.
2. Bağlaçların görevleri kelimeleri, kelime gruplarını ve cümleleri birbirine bağlamaktadır. Ancak bağladıkları ögelerin anlam ve anlatım güçlerini genişletip zenginleştirir.
Edatlardan farkı, zaten var olan anlam ilgilerine dayanarak bağ kurmasıdır. Edatlar ise
yeni anlam ilgileri kurar.
3. Cümleler arasında konu ve anlatım bütünlüğü sağlar.
4. Bağlaçlar cümleden çıkarılınca anlam bozulmaz ama daralabilir.
Örnek: Eve gittim fakat onu bulamadım. cümlesi “Eve gittim, onu bulamadım.” şeklinde de yazılabilir. Anlam bozulmaz ama daralır.
5. Bağlaçlar önceki ve sonraki kelimeden ayrı yazılır. Bir tek “ile” bağlacı bitişik yazılabilir.



Bağlaç Türleri
1. Sıralama Bağlaçları: Bunlar art arda gelen eş değer veya eş görevde kelimeleri, kelime
gruplarını ve cümleleri birbirine bağlayan bağlaçlardır. Başlıcaları: ile, ilâ, dahi, ve,
da… da, gerek… gerek(se), hem… hem, ister… ister, ne… ne, olsun… olsun gibi bağlaçlardır.
Örnek: Hayal ile gerçeği birbirine karıştırıyordu. (Art arda gelen eş görevde (nesneleri) kelimeleri bağlamıştır.)
Bize geldi ve hiç kalmadan gitti. (Cümleleri birbirine bağlamıştır.)
Uyarı: “ve” bağlacından önce noktalama işareti kullanılmaz, cümle bu bağlaçla başlamaz.
Örnek: “Kırtasiyeden kalemle defter aldım.” cümlesini “Kırtasiyeden kalem ve defter
aldım.” ya da “Kırtasiyeden kalem, defter aldım. şeklinde söylediğimizde anlamda bozulma olmadığı için “ile” kelimesi bu cümlede bağlaçtır.
2. Karşılaştırma bağlaçları: Cümlenin iki ögesini karşılaştırma işlevliyle birbirine bağlayan bağlaçlardır. Başlıcaları: ya, ya… ya, ya da, yahut, veya, veyahut da’dır.
Örnek: Ya bu deveyi gütmeli ya bu diyardan gitmeli.
3. Pekiştirme bağlaçları: Cümlede birbiriyle ilişkili iki ögeden birini ötekine anlamca
güçlendirerek bağlayanlardır: da, dahi, bile, mı /mü, ise, -sa, ya gibi. Bu bağlaçların
hepsi de bağladıkları ögeden sonra gelirler.
Örnek: Gerçekten de doğru söylüyordum.
4. Nöbetleşme bağlaçları: Cümledeki iki öge arasında, çeşitli yönlerden seçenekli bir
bağlama işlevi yüklenmişlerdir. Başlıcaları: bazen… bazen, bazı… bazı, bir… bir, biri…
öbürü, kâh… kâh, kimi… kimi gibi tekrarlı bağlaçlardır.
Örnek: “Ne yapacağını şaşırmış; kah gülüyor, kah ağlıyordu.”
5. Cümle bağlayıcısı niteliğindeki bağlaçlar: Cümleleri birbirine bağlar. Başlıcaları
şunlardır: çünkü, açıkçası, aksi hâlde, ama, ancak, anlaşılan, anladığım kadarıyla, aslında


Yapı Bakımından Bağlaçlar
1. Basit bağlaçlar: Yapım eki almamış (kök hâlindeki) bağlaçlardır.
Örnek: ve, ile, ki, ama, de, hele, fakat, eğer…
2. Türemiş bağlaçlar: Yapım eki almış bağlaçlardır.
Örnek: kısa-ca-sı, ayrı-ca, ister-se, yal(ı)n-ız, üste-lik…
3. Birleşik bağlaçlar: Birden fazla kelimeden oluşurlar ve bitişik yazılırlar.
Örnek: oysa (o ise), veyahut( ve yahut); yoksa (yok + ise), hâlbuki (hal + bu + ki)…
4. Öbekleşmiş bağlaçlar: Birden fazla kelimeden oluşur ve ayrı yazılırlar. ya da, ne var
ki, hem de…
Örnek: demek ki, ya da, ne var ki, hem de, şu sebepledir, mademki…




Yorum Gönder


Benzer Yazılar


Tevriye: Bir anlatım inceliği elde etmek için birden çok […]

ciz

2016-2017 Eğitim-Öğretim Yılı’ndan itibaren lise 9. sınıflardan uygulanmaya başlayacak […]

ciz

İsim Tamlamaları En az iki tane ismin oluşturduğu tamlamalardır. […]

ciz

Romanın kahramanı Santiago’nun anne ve babası rahip olması için […]

ciz