Bir olay ya da olgu üzerine edinilen bilgiye haber, bu bilgileri vermek için hazırlanan metinlere ise haber yazısı denir. Önemli kitle iletişim araçlarından biri olarak kabul edilen gazeteler,
toplumların aydınlanmasında, reaksiyon göstermesinde önemli bir role sahiptir. Gazete öncelikle insanların haber
alma ihtiyacını karşılar. Her türlü yenilik, değişimin topluma ulaşmasını sağlar. Toplumu iç ve dış olaylar hakkında
bilgilendirir, bilinçlendirir. Dil birliği sağlar. Ayrıca, kültür-sanat ve edebiyatla ilgili haber vermek, edebî ürünlere halkın kolayca ulaşmasını sağlamak da gazetenin işlevlerindendir. Haber metinleri, sanat metinlerine kaynaklık edebilir. Örneğin Dostoyevski’nin dünyaca ünlü romanı “Suç ve Ceza” ve Orhan Kemal’in “Vukuat Var” adlı eserleri bir gazete haberinden esinlenerek yazılmıştır.



Basın-yayın organlarının temel ögesi olan haberler; yazımından sunumuna kadar
ciddi bir sorumluluk gerektirir. Bu sorumluluğun bilincinde olmayan kişilerin elinde, basın-yayın organları asıl işlevinden uzaklaşarak kişileri ve toplumları hedef alan güçlü bir
silaha dönüşebilir. Bu nedenle hangi kaynaktan elde edilirse edilsin; güvenirliği ve doğruluğu sorgulanmadan hiçbir haber, kesin doğru olarak kabul edilmemelidir. Basın-yayın
organlarında reyting kaygısıyla şiddet içerikli haberlerin yayınlanması yanlıştır. Devletin
aldığı önlemlerin yanı sıra bu konuda toplum olarak da bilinçli olmalı böyle haberlere ilgi
göstermeyerek tepki koymalıdır. Bu tür haberlerin servis edilmemesi için medya temsilcileri de konuya hassasiyet göstermelidir. Şiddet haberleri vermenin “şiddeti azaltıcı” etkisinin bulunmadığı gerçeğinden de hareketle sırf reyting kaygısıyla şiddet haberlerinin
özellikle vahşet içeren haberlerin verilmesine karşı olunmalıdır.


Haber yazıları, ilgi çekici konularda toplumun
merakını giderecek bilgi aktarımını belirli tekniklerle
sağlar. Haber okuru, haber metninde merak ettiği sorulara yalın ve açık biçimde cevaplar bulmak ister. Bu
noktada haber yazısının; olaya, zamana, mekâna, olayın oluş biçimine, olayın oluş nedenine ve olayı kimin
ya da kimlerin gerçekleştirdiğine dair nesnel bilgiler
içermesi gerekir. Haberin yazımı açısından günümüzde kullanılan en geçerli yöntem, 5N1K (ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden ve kim) kuralıdır. Bu nedenle gazeteci, haberini yazarken bu altı sorunun cevabına haber metninde yer verir.

5N1K kuralı:
NE —————- Konuyu verir.
NEDEN —————- Amacı verir.
NASIL —————- Yöntemi belirler.
NEREDE —————- Mekân ve yer kavramlarını verir.
NE ZAMAN —————- Süre – süreç kavramlarını verir.
KİM —————- İlgili ve sorumlu kişileri belirler.



Türk edebiyatında gazete, Batı’yla ilişkilerin güçlendiği Tanzimat Dönemi’yle birlikte başlamıştır. Tanzimatçılar, halkı aydınlatmak ve onlara yol göstermek amacıyla gazete çıkarmışlardır. Gazetelerin yayımlanmaya başlaması makale, roman, hikâye, tiyatro gibi türlerin edebiyatımıza girmesinin önünü açmıştır. Takvim-i Vekayi ilk
resmi gazete olarak 1831’de çıkarılır. Ceride-i Havadis yarı resmi (yarı özel) İngiliz
Churchill tarafından 1840’ta çıkarılır. Tercüman-ı Ahval, ilk özel Türk gazetesi olarak 1860’ta Şinasi ve Agah Efendi ile birlikte çıkarılır. Tasvir-i Efkâr gazetesi, ikinci
özel gazete olarak Şinasi tarafından 1862’de çıkarılır ve gazetenin başyazarlığına Namık Kemal getirilir. Muhbir gazetesi 1866’da çıkarılır. Kurucusu Ali Suavi’dir. İbret gazetesi 1870 yılında Ahmet Mithat Efendi tarafından çıkarılır. Namık Kemal ile
Ziya Paşa yurt dışında (Londra) çıkarılan ilk gazete olan Hürriyet‘i 1868’de yayımlamışlardır. Daha sonra Ziya Paşa, Cenevre’de tek başına çıkarmaya devam etmiştir.
Tercüman-ı Hakikat gazetesi, 1878’de Ahmet Mithat Efendi tarafından çıkarılır. Tanzimat sanatçıları için gazete her şeyden önce kamu meselesidir. Onlara göre gazete, sadece
halk için bir şeyler söylenen bir yer değil, aynı zamanda halkın duygu ve düşüncelerini,
istek ve arzularını dile getiren bir kürsüdür.




Yorum Gönder


Benzer Yazılar


Evliya Çelebi, gördüğü bir rüya üzerine gezmeye başlamış ve […]

ciz

Efsane; kişi, yer ve olayları konu alan, ,inandırıcılık özelliğine […]

ciz

9. Sınıf Kelimede Anlam ve Kavram Ders Notları (Mehmet […]

ciz

Fiil (Eylem) Bir eylemi, bir durumu veya bir oluşu […]

ciz