Karagöz: Deriden yapılmış kahramanların renkli figürlerinin, ardından aydınlatılmış bir perdeye yansıtılması esasına dayanan halk tiyatrosuna denir. Bir diğer adı ise “gölge
oyunu” dur. Karagöz oyunu hayali, hayalbaz veya Karagözcü denilen bir kişi tarafından oynatılan bir gölge oyunudur. Karagöz’ün piri ve yaratıcısı Şeyh Küşteri sayılır. Gölge
oyununun iki kahramanı Karagöz ile Hacivat öyle sevilmiştir ki halk, onları yaşamış kişiler olarak görmek istemiş, bazı söylentilerle onların yaşadıklarını ileri sürmüşlerdir.

Karagöz’ün Bölümleri



1. Mukaddime
İlk olarak müzikle boş perdede gösterimlik denilen, limon ağacı, çalgıcılar, deniz
kızı gibi çoğu kez konuyla ilgisiz görüntüler olur. Daha sonra tefin ritmine uygun bir biçimde perdenin solundan Hacivat gelir, bir semai okur. Semai bitince Hacivat “Off, Hay
Hak!’’ diyerek perde gazeline başlar. Perde gazelinde; Karagöz, oyununun bir öğrenme yeri olduğunu, gazelin tasavvufi felsefi anlamını ve kurucusunun Şeyh Küşteri olduğunu
belirtir.
Hacivat tüm bunlardan sonra bir beyit okuyup kendine kafa dengi bir arkadaş aradığını söyler ve arkadaşın özelliklerini saymaya başlar. Konuşmasını ‘’Bu gece işimizi Mevlam rastgetire! Yâr bana bir eğlence, aman bana bir eğlence!’’ diyerek bitirir.

2. Muhavere
Bu bölüm Karagöz ve Hacivat arasında geçer. İki kişiden fazla kişinin de bu bölümde yer aldığı görülmüştür.

3. Fasıl
Fasıl, oyunun kendisidir. Bu bölümde Hacivat ve Karagöz’den başka olay kişileri de bu bölümde görülür, oyuna katılırlar.



4. Bitiş
Karagöz oyunun bittiğini haber verir, kusurlar için özür diler, gelecek oyun duyurulur. Karagöz’le Hacivat oyun sırasında kılık değiştirmişlerse eski kılıklarında dönerler
sahneye. Aralarında kısa bir söyleşme geçer bu söyleşme sırasında oyundan çıkarılacak ders de belirtilir. Daha sonra oyunda yapılan hatalardan dolayı özür dilenerek oyun bitirilir.
Oyunun asıl kahramanları Karagöz ve Hacivat’tır. Bunların dışında Osmanlı İmparatorluğu içinde yer alan her kesimden insan (Arnavut, Laz, Rum vb.) bulunur. Karagöz
adı gibi karagöz olup dışa dönük bir tiptir. İçi dışı bir, olduğundan farklı gözükmeyen, halkın sağduyusunu ve törelerini yansıtan biridir.

Hacivat Karagöz’e göre tam ters özelliklere sahiptir. Hacivat yarı aydın, Osmanlıca konuşmaya özenen, saman altından su yürüten, kurnaz, çıkarını düşünen bir Osmanlı
tipidir. Herkesin huyuna suyuna giderek işini yürüten, içten pazarlıklı, ölçülü, her kalıba girebilen, çıkarı için olan biteni görmezlikten gelebilen bir tiptir. Biraz “mürekkep yaladığı” için yarım yamalak da olsa biraz şundan biraz bundan haberi olan bir yarı aydın tipidir. Görgü kurallarına uyar ama samimi değildir. Karagöz’ü işinde çalıştırmayı çok sever zengin olduğu gibi güzel bir hayata sahiptir.



Karagöz oyununda Osmanlı İmparatorluğu içinde yer alan her kesimden insan; Çelebi, Zenne, Acem, Yahudi, Muhacir… gibi tipler yer alır.




Yorum Gönder


Benzer Yazılar


Hikâye-Roman Farkı • Hikâye türü, romandan daha kısadır. • […]

ciz

Değerli öğretmenlerimiz, Yapmış olduğunuz çalışmaları, yazılıları, örnek teşkil etmesi […]

ciz

Mâni Nasıl Yazılır? Mâni dört dizeden oluşur. Her dizenin […]

ciz

2015-2016 Eğitim-Öğretim Yılı seçmeli Diksiyon ve Hitabet dersi yıllık […]

ciz