1. Eş Anlamlı Kelimeler
Yazılışları farklı, anlamları aynı olan kelimelerdir. Bu tür kelimeler birbirlerinin yerini tutabilir. Eş anlamlı kelimelerin birisi genelde yabancı kökenlidir. Örneğin kıymet-değer, cevap-yanıt, sene-yıl eş anlamlı kelimelerdir.
Uyarı: Bazı durumlarda eş anlamlı kelimeler birbirinin yerine kullanılamaz.
Örnek:
“Ak akçe kara gün içindir.” cümlesinde kara kelimesi yerine siyah kelimesi kullanılamaz.

2. Yakın Anlamlı Kelimeler
Yazılışı farklı olan, anlamdaş gibi göründüğü hâlde aralarında anlam farkı bulunan
kelimelerdir. Bunlar çoğunlukla Türkçe kelimelerdir. Örneğin göndermek-yollamak, bezmek-bıkmak-usanmak, dilemek-istemek, çevirmek-döndürmek, söylemek-demek-konuşmak, bakmak-seyretmek yakın anlamlı kelimelerdir.



Uyarı: Yakın anlamlılıkta çoğu zaman kelimenin cümledeki kullanımı belirleyicidir.
Örnek:
“Babası ortalığı derledi, topladı.” cümlesinde altı çizili kelimeler anlamca birbirine
yakındır.

3. Zıt Anlamlı Kelimeler
Anlamca birbirinin karşıtı olan kelimelerdir. Bu tür kelimeler iki zıt noktayı belirtir.
Örneğin siyah-beyaz, uzun-kısa, aşağı-yukarı, ileri-geri, var-yok, gelmek-gitmek zıt anlamlı kelimelerdir.
Uyarı: Tüm kelimelerin zıt anlamlısı yoktur. Bir kelimenin olumsuzu, karşıtı değildir.
Örnek:
“Yeni bir gömlek giyebilsem.” cümlesinde altı çizili kelimenin karşıt anlamlısı “eski”
kelimesidir.
Uyarı: Kelimeler arasındaki karşıtlık cümledeki kullanıma göre değişir. “Doğru” kelimesinin zıt anlamlısı bir cümlede “eğri” olurken, bir diğerinde “yanlış” olabilir.

4. Eş Sesli Kelimeler



Yazılışı ve okunuşu aynı olduğu hâlde anlamları farklı olan kelimelerdir. Bunlar yalın
hâlde olabildikleri gibi ek almış hâlde de olabilirler. Bu kelimelerin anlamları arasında
hiçbir ilgi yoktur.
• Devirsem şu tavşanı. (Ayakta veya dik duran bir şeyi düşürmek, yatay duruma getirmek.)
• Devir çok değişti. (Kendine özgü bir özellik taşıyan zaman parçası.)
Bu cümlelerde altı çizili kelimeler eş sesli kelimelerdir.

5. Nicel ve Nitel Anlamlı Kelimeler
Varlıkların sayılabilen, ölçülebilen, azalıp çoğalabilen özelliklerini gösteren kelimelere nicel anlamlı; varlıkların nasıl olduğunu, niteliğini gösteren kelimelere “nitel anlamlı”
kelimeler denir.
Örnek:
Bir karış boyunda çamlar dikiliyor.
Elinde ağır bir valizle güç bela yürüyordu.
Yukarıdaki örneklerde altı çizili yazılan kelimeler ölçülebilir özellikleri gösterdiği için
nicel anlamlıdır.



Örnek:
Ortaya oval bir havuz.
Ne zaman o tahta sıralara oturdum?
Yukarıdaki örneklerde altı çizili kelimeler ölçülemeyen özellikleri, nitelikleri ifade ettiği için nitel anlamlıdır.
Uyarı: Kelimeler cümle içindeki kullanımına göre bazen nicel bazen de nitel anlamlı
olabilir.




Yorum Gönder


Benzer Yazılar


Oğuz Atay, 1975’te kaleme aldığı bu eserinde üniversite yıllarında […]

ciz

Destanlar; savaş, göç ve doğal yıkımlar gibi önemli olayların […]

ciz

Türki-i Basit • Türkibasit (Basit Türkçe) adı verilen bu […]

ciz

Kelimelerde Anlam Değişmeleri Her bir kelime bir temel nesne […]

ciz