Çok satan listeleri edebiyata hasret kaldı. Oysa birkaç yıl öncesine kadar edebiyat kitapları, listelerin başında yer alıyordu. Ancak artık listelerde romanları ve hikaye kitaplarını görmek mümkün değil. Önce 99’lu, 100’lü, 101’li kitaplar, ardından Gül’lü, böcekli, ‘Secret’lı kitaplar doldurdu çok satan listelerini. Yeni bir şey bulamayan okur da ‘Non Fiction’ (edebiyat dışı) olan bu kitaplara yöneldi. Geçtiğimiz yıllarda, özellikle Türk romanları ne çok satan listelerinden ne de okurların ellerinden eksik olmuştu. Elif Şafak, Orhan Pamuk, Ahmet Ümit ve Ahmet Altan’ın romanları çok satanlardan akla ilk gelenler.

Kişisel gelişim kitapları, iş arayan ve kariyer yapmak isteyen gençlerin el kitabı olurken, son yıllarda iyice ısınan dünya gündemi de okura içinde bol komplo teorilerinin bulunduğu kitaplar sunuyor. Örneğin son üç aydır gündemi meşgul eden cumhurbaşkanlığı seçimi de iddialarla dolu kitapları beraberinde getirdi. Peki ne oldu da böyle oldu? Yayıncılara göre; geçtiğimiz yıl romanlar çok satınca yayınevleri de birçok roman bastı. Fakat belli isimlerin dışında romanlar satılmayınca, mali durumlarını düzeltmek için böyle bir yol seçtiler. Yani bu sene yayınevleri çok az edebi kitap yayımladı. Eleştirmenler, çok satan listelerinin okurun ve edebiyatın aleyhinde işlevi olduğuna inanıyor. Yazarlar, “Hayır efendim edebiyat eserinin belli bir okur kitlesi vardır. Çok satan çok okunur mu? Fakat bir romanı en az üç dört kişi okuyor” diyerek bu durumu yorumluyor. Çok satanlar listesini anlamak için konunun muhataplarına sorduk. Hepsi olayı kendi penceresinden yorumladı.

Çok satan listeler 2007

İnkılap Kitabevi
* Secret
* Türkiye’de Ölmeden Önce Yapılması Gereken 101 şey
* Musa’nın Çocukları
* Aşıklar Korusu
* Musa’nın Gülü
* Musa’nın Mücahidi

Kitapyurdu.com
* Secret
* Türklerin Tarihi
* Her Şey Seninle Başlar
* Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek
* Musa’nın Gülü
* Maskesiz Soygun/Bir AKP Belgeseli

Doğan Hızlan (Eleştirmen):
Okuru ne yazık ki çok satan listeleri yönlendiriyor

Okuru şimdi ne yazık ki, çok satanlar listesi yönlendiriyor. Ortada bir etkileşim gerçeği var, çok satıyor bu kitaplar. Şimdi bu öyle bir şey ki; insanların bilgi aldığı kitaplar (non fiction). İnsanların bilgi aldıklarını sandıkları, insanların bir şey kazandıklarını sandıkları kitaplar. Belki öğrendikleri bir şey vardır ama bir de öğrendiğini sandığı kitaplar var. Ben bu türlü kitapların edebiyat okurunu yanlış yönlendirdiği, edebiyatın aleyhine olduğu kanısındayım. Burada medyaya önemli bir görev düşüyor; gerçek edebiyat kitaplarını ön plana çıkarmalı, bunlar hakkında gündem oluşturarak okura bu kitapları göstermeleri gerekiyor.

***

Elif Şafak (Yazar):
Edebiyat her zaman kendi okuruyla buluşacaktır

Özellikle romanları tek kişi okumuyor. Kendisi okuduktan sonra, başkalarına da veriyor. Romanın görünenin ötesinde bir okur kitlesi var ve ben onu hiç yitirdiğini düşünmüyorum. Ben bir kitabın başka kitabın okunmasına engel olacağına inanmıyorum. Kitaplar severek okunuyorsa ancak insanlarda başka kitaplar okuma arzusunu kamçılayabilir. Ben bunu o kadar rahatsız edici bulmuyorum. Beni kaygılandıran başka bir şey var: Ortalıkta çok fazla bilgi kirlenmesi var. Onun ölçüsü yok. Bazı kitaplar çok satıyor diye, edebiyatın bundan zarar göreceğini ya da edebiyat okurunu olumsuz etkileyeceğini düşünmüyorum.

***

Metin Celâl (Yayıncılar Birliği Genel Sekreteri):
Yayıncılar ve okur, edebiyat dışı eserlere yöneldi

Geçtiğimiz senelerde ülkemizde çok sayıda roman yayınlandı. Özellikle Türk yazarların romanlarıydı bunlar. Okurda da bir doygunluk oldu ve dikkat edersek bu yıl edebiyat eseri bakımından çok verimli bir yıl değil. Geçtiğimiz yıl yayıncılar bu etkiyle birçok roman yayınladı; fakat bunların çoğunu satamadılar. Bu yüzden yayıncılar ve okuyucular edebiyat dışı eserlere yöneldiler. Edebiyattan kaçış olunca diğer kitaplar çok okunanlar listesindeki yerini alıyor. Bir de şu var. Eskiden insanlar tatile giderken çantalarına kitap doldururdu. Maalesef gençlerin ve çocukların kitap okuma alışkanlığı yok.

***

Arif Ay (Şair):
Edebiyat eserlerinin okuru her zaman az olur

Öğretmeni okumayan, öğrencisi okumayan, öğretim üyesi okumayan, devlet adamları, siyasetçileri ve askerleri okumayan bir ülkede ‘çok satan’ ne anlama geliyor? Az satan ne kadar az satıyor? Çok satan ne kadar çok satıyor? Türkiye’de üniversite sayısı, yüzü aştı; fakat birkaç büyük şehrin dışında kitabevi olan şehir yok. Çok satanlar, bu çok satışı nerede gerçekleştiriyor? Tabiatın kuraklaşmasından önce insan kuraklaştı. Asıl afet insanın kuraklaşmasıdır bence. Sanat edebiyat eserlerinin okuru sınırlıdır. Ben hiçbir zaman çok satılan bir kitap okumadığım için onların ne menem bir şey olduğunu da bilmiyorum.

ana sayfa