Mesnevi, İran edebiyatından alınmış bir nazım biçimidir. Beyitlerden oluşan bu nazım biçiminde uyak örgüsü aa, bb, cc … şeklindedir. Beyit sayısı sınırsız olduğundan
aruz ölçüsünün kısa kalıpları kullanılır. Bir şairin beş mesneviden oluşan eserler bütününe ‘’hamse’’ denir. Dünya edebiyatında ilk hamse sahibi sanatçı ‘’Nizami’’, Türk edebiyatında ise Ali Şir Nevai’dir.

Türk Edebiyatındaki Önemli Mesneviler
Eser Adı Yazar Adı Konusu
Kutadgu Bilig Yusuf Has Hacip Ahlaki-Didaktik
İskendername Ahmedi Kahramanlık
Yusuf ile Züleyha Şeyyat Hamza Aşk
Mantıku’t Tayr Gülşehri Dinî-Tasavvufi
Vesiletü’n Necat Süleyman Çelebi Dinî-Tasavvufi
Leyla ile Mecnun Fuzuli Dinî-Tasavvufi
Risaletü’n Nushiyye Yunus Emre Dinî-Tasavvufi
Cemşid-i Hurşit Ahmedi Dinî-Tasavvufi
Garipname Âşık Paşa Dinî-Tasavvufi
Harname Şeyhi Mizahi-Eleştirel
Hüsn ü Aşk Şeyh Galip Dinî-Tasavvufi
Hayriyye Nabi Ahlaki-Didaktik



Gülşehrî’nin “Mantıku’t-Tayr”adlı eseri, Feriduddin Attar’ın aynı adlı eserinden çeviridir. Eserin diğer adı Gülşennâme’dir. Gülşehrî eserini Türkçenin gücünü ölçmek için
yazmıştır. O hemen her bendin sonunda kendi ismine övünerek yer vermiş, Türkçe ve
dil sevgisini göstermiştir. Böylelikle kendisinden sonra gelen şairlere öncü olmuştur. Eser
münazara tarzında olduğu için akıcı ve sürükleyicidir. Alegorik (temsilî) bir eser olan
Mantıku’t-Tayr’da çeşitli sebeplerle Hüthüt’ün ağzından nasihatlara ve dinî uyarılara yer
verilir. Ayrıca tasavvufi terimler sıkça kullanılmıştır.


Eserde, İslamiyet’teki vahdetivücut inancı esas alınmıştır. Çeşitli türden kuşların toplanarak Simurg’un huzuruna gidip yolunda gitmeyen şeyler için yardım istemeye karar
vermeleri ve Hüthüt’ün başkanlığında padişahları Simurg’u aramaları hikâye edilerek anlatılmıştır.
Kaf Dağı’na yapılan yolculuk esnasında kuşların başından birçok macera geçer; yedi
dipsiz vadiyi aşmaları gerekir. Bu vadilerin her biri bir diğerinden daha çetindir. Kuşların pek çoğu bu yolun zorluğuna dayanamaz ya geri döner ya da ölür. Yalnızca otuz kuş
menzile ulaşır. Burada Simurg (mutlak vücut) ile karşılaşırlar. Ona ulaşan kuşlar onda
kendilerini, kendilerini de onda görürler. Anlarlar ki asıl arayışları kendileridir. Menzile
ulaşmak için çektikleri sıkıntı kendilerini bulmalarını sağlamıştır. Bu noktada kuşlar fenafillaha (Allah’ın varlığı içinde yok olma) ulaşmış olur. Sembolik olarak kuşlar insanları,
Hüthüt aklı ve Simurg da Allah’ı temsil etmektedir.




Yorum Gönder


Benzer Yazılar


10.Sınıf Dil ve Anlatım Dersi 1.Dönem 1. Yazılı Soruları […]

ciz

2015-2016 Eğitim-Öğretim Yılı seçmeli Drama dersi yıllık planı. İNDİRMEK […]

ciz

İstiare (Eğretileme): Benzetmenin asıl unsurları olan benzeyen ya da […]

ciz

İmge Bir varlığı, kavramı, durumu daha canlı ve daha […]

ciz