Sıfat Tamlamaları
Bir veya daha fazla sıfatın bir (veya daha fazla) ismi sayı, renk, biçim, hareket, durum,
sayı ve yer bakımından nitelediği veya belirttiği kelime gruplarına sıfat tamlaması denir.
Sıfat Tamlamalarının Özellikleri
Sıfat tamlamalarında birinci kelimeye tamlayan; ikincisine de tamlanan denir. Tamlayan, tamlananın anlamını bütünler. Tamlayan, yani sıfat yardımcı unsurdur; tamlanan,
yani isim de asıl unsurdur. Tamlayan başta gelir, tamlanan sondadır. İsim tamlamasında
olduğu gibi sıfat tamlamasında da tamlananla tamlayanın nereden ayrılacağı iyice kavranmalı, anlam her zaman ön planda tutulmalıdır.
Kayanın doruğunda her dem ak bulutlar dolanır.
tamlayan tamlanan
Bu kayanın çok uzağından bir yol geçer.
tamlayan tamlanan tamlayan tamlanan
sarp kayalar
sıfat tamlaması
Sıfatla isim eksiz birleşir. Yani tamlama eki yoktur.
Bütün sıfatlarla sıfat tamlaması yapılabilir:



Niteleme Sıfatıyla
kocaman / iri gözleri
yakın arkadaş…

İşaret sıfatıyla
Bu soruya cevap veremiyordu.
Öteki köyleri dolaştı.
Beriki masaları da taşıdılar.

Asıl sayı sıfatıyla
Her gün iki saat dağlarda gezinirmiş.
Bir ağaç bile diksen iyi olur.
Yüz yıl öncesini hayal bile edemezsin.

Sıra sayı sıfatıyla
birinci gün, ikinci gelişimiz…
Kesir sayı sıfatıyla
yarım ekmek, çeyrek (dörtte bir) ekmek…



Üleştirme sayı sıfatlarıyla
İkişer kavun, birer gün arayla…

Belgisiz sıfatlarla
kimi insanlar, bir yaz gecesi, her soru, birtakım insanlar, birkaç kişi, bütün varlıklar…

Soru sıfatlarıyla
Kaç gün sonra geleceksin?
Ne gün geleceksiniz?

Sıfat-fiillerle veya sıfat-fiil gruplarıyla
Penceresinden kavak ağaçları görünen / bir köy okulu
Ağaçları silkeleyen / rüzgâr
uçuşan / polenler
gecenin bitmeye yüz tuttuğu / zaman



Uyarı: Sıfat ve zarfların anlamlarını, miktar ve derece bakımından tamamlayan zarfların
meydana getirdiği kelime grupları da birer sıfat tamlamasıdır.

çok güzel, pek doğru, daha gösterişli…

Uyarı: Sıfat tamlamasında sıfatla isim arasına noktalama işareti konmaz.
Genç adama gülümseyerek baktı. (genç: sıfat)
Genç, adama gülümseyerek baktı. (genç: isim, özne)

Uyarı: Birkaç sıfat, arka arkaya sıralanarak bir ismi niteleyebilir veya belirtebilir:
Karanlık, korkutucu ve soğuk bir yerdi.
İnatçı, vakur,dimdik bir duruşu vardı.

Aynı şekilde bir sıfat birden fazla isme ait olabilir:
Yüksek dağlar, tepeler, yaylalar, o bölgenin coğrafi yapısını oluşturur.



Uyarı: Tamlanan, tamlayan ya da her ikisi birden kelime grubu olabilir. Sıfat tamlaması da
başka bir sıfat tamlamasında tamlayan ya da tamlanan olabilir:

Şu / yelekli adam
Yumuşak ve ürkek /bakışlar
Kayalara takılan / şu beyaz bulutlar




Yorum Gönder


Benzer Yazılar


Oğuz Atay, 1975’te kaleme aldığı bu eserinde üniversite yıllarında […]

ciz

Şiirde Ahenk Unsurları Şiirde ahenk, seslerin kulağa hoş gelmesiyle […]

ciz

Kısa bir süre önce Semerkant’a gelen Ömer Hayyam, bir […]

ciz

1. Türk Edebiyatı’nı dönemlerine ayırınız. (15P.) 2. Aşağıdaki cümlelerde […]

ciz