Edebiyat Nedir? Edebiyatın Bilim Dallarıyla İlişkisi, Edebiyatın Güzel Sanatlar Arasındaki yeri

Edebiyat nedir? Herhangi bir söz veya metni, “edebiyat” olarak isimlendirmemize
imkân veren objektif değer ve nitelikler söz konusu mudur? Edebî metin/eser nedir? Söz
veya metni “edebî” kılan nitelikler ne/neler olabilir?



Herkesin bildiği ve konuşabildiği dil, şair ve yazarın kaleminde nasıl sanata dönüşür?
Edebiyatın, tüm bu sorulara cevap olabilecek ortak bir tanımını yapılmasa da edebiyat
kelimesini iki yönden ele alırız: edebiyat sanatı ve edebiyat bilimi. Edebiyat sanatı; duygu, düşünce ve hayallerin, olayların, eşyanın ve diğer unsurların, estetik haz uyandıracak tarzda ve özgün bir biçimde kelimelerle ifade edilmesine dayanır.

Edebiyat sanatı bir dil
ürünü olan yazılı ve sözlü eserlerin/metinlerin hepsini karşılar. Edebiyat bilimi ise edebî
metinleri farklı yönleriyle inceleyen bilim dalının adıdır. Örneğin; Ömer Seyfettin’in öyküleri edebiyatın; Ahmet Hamdi Tanpınar’ın inceleme, araştırma mahsulü olan 19. Asır
Türk Edebiyatı ise edebiyat biliminin kapsamına girer. Edebiyat sanatının ve biliminin
hareket noktası metinlerdir.



İnsanların iletişim kurmak, kendilerini ifade etmek amacıyla bir araya getirdikleri
cümleler topluluğuna “metin” denir. Genel manasıyla metin; herhangi bir konu veya olayın dil vasıtasıyla – yazılı veya sözlü olarak ifadesinden oluşan söz bütünüdür.
Edebiyatın Güzel Sanatlar Arasındaki Yeri
Güzellik ve zevkle ilgilenen sanatlara “güzel sanatlar,” sanat ürünlerini meydana getiren kişiye de “sanatçı” denir. Sanatkârlar uğraştıkları dallara göre şair, edip, müzisyen,
heykeltıraş gibi adlarla anılır. Sanat, insanların çevresinde görüp algıladıklarını heyecan
ve güzel duygular uyandıracak şekilde kendi bakış açısı ve yorumu ile yeniden oluşturmasıdır. Başka bir ifadeyle sanat, “insanda estetik duygular uyandıran eserleri yaratma
gücü ve yeteneği”dir. Sanatçı, eserinde duygu ve düşüncelerini anlatırken hem akla hem
de ruha seslenir. Sanatın en temel amacı güzele ulaşmak ve güzeli yansıtmaktır.


Fonetik sanatlardan biri olan edebiyat; duygu, düşünce, istek ve hayallerin kelimelerle yazılı ya da sözlü olarak güzel ve etkili bir şekilde anlatma sanatıdır. Edebiyatın malzemesi dildir. Edebiyat; diğer sanat dallarından kullandığı malzeme, üslup, yöntem ve
teknikler ile ortaya çıkan yapısal ve içerikle ilgili hususlarla ayrılır. Malzeme farkı, sanatların birbirinden ayrıldıkları noktadır. Bu ayrışma, sanatçının ele aldığı aşk, özlem, ayrılık,
çocukluk gibi bir temayı edebiyatta kelimeleri, resimde ise boyayı kullanarak anlatmasına



sebep olur. Edebî eser olarak yaratılan şiir ile resim olarak yaratılan obje bu yüzden farklı
sanat dallarına aittir. Bu iki eser aynı temayı ele alsa bile muhatabında farklı çağrışımlar
uyandırdıkları için farklı anlamlara sahiptir. Bunlar arasında ortak olan ise muhatabında
bir güzellik duygusu uyandırmasıdır.




Yorum Gönder


Benzer Yazılar


“Bir Pazar Günü” adlı oyununda Ahmet Kutsi Tecer; toplumsal […]

ciz

Altın Anahtar Yayınları, YGS LYS Dil ve Anlatım – […]

ciz

Mesnevi, İran edebiyatından alınmış bir nazım biçimidir. Beyitlerden oluşan […]

ciz

Efsane Derleme Yakın çevrenizdeki varlıklar, mekânlar tarihî olaylar, tabiat […]

ciz