2006- 2007 E. Ö. YILI G. A. L. “T.DİLİ ve EDEBİYATI” DERSİ 10/ TM-A, FEN SINIFLARI 1.DÖN. 2.YAZILI SORULARI YANIT ANAHTARI 
 

1. XVI. Yüzyıl şairlerindendir. Şair, bir gazel ustasıdır. Kendisinden sonra gelen şairleri etkilemiştir. Bu yüzden ona “Sultanü’ş- Şuara unvanı verilmiştir.

            Belirten yazar Bâkî ve eserleri Divân, Kırk Hadis Tercümesi, Fezailü’l Cihad, Fezail-i Mekke…. 
 

2. Kendi durumunu beğenmeyen, öküzlere özenen eşek boynuz umarken kulağından olmuştur. Yani elindekilerle yetinmeyip emek sarfetmeden hak etmediğine sahip olmak isteyenleri simgeler.Harnâme, alegorik tarzda yazılmış bir mesnevidir.Alegorik; bir olayı, bir düşünceyi,bir durumu,bir duyguyu sembollerle anlatmaktır.Bu şiirde öküz ve eşek birer semboldür.
3. Türk-i Basit akımının XVI. Yüzyılda etkili olamamasının nedeni çünkü Türkçe kelimeler aruza tam olarak uymamaktadır. Ayrıca bu şairler bir Fuzuli, bir Baki olmadıkları için bu akım pek rağbet görememiştir.

      Türk-i Basit, dilde sadelik demektir.Aynı zamanda Türkçe kelimeleri kullanmak demektir dilde.

4. Edebiyatımızda en ünlü mevlidin esas adı Vesilet’ün Necat-Süleyman Çelebi

Bursa’da bir vaizin, Hz.Muhammed’in diğer peygamberlerden farklı olmadığını ileri sürmesi, Süleyman Çelebi’nin Mevlid’i yazmasına sebep olmuştur.

5. a) Duygu,duymak kelimeleriyle ilgili olan yalnızca Türk edebiyatında kullanılan nazım şeklidir.Dört mısradan oluşur ve dizeler genellikle mani gibi kafiyelenir.Bu türe Tuyuğ……denir.

b) Mevlana’nın en ünlü eseridir.Aynı zamanda nazım şeklinin adıdır.Eserin adı…Mesnevi…….’dır.

c) Çoğu tanınmış veya tarihe geçmiş kimseleri anlatan hikayelere, halk edebiyatı nesrinde ……menkıbe……… adı verilir.

                 Boşlukları doldurunuz.

6. Dest bûsi arzusuyla ger ölürsem dostlar

Kûze eylen toprağım sunun anınla yâre su

(Fuzuli)

El öpme isteğiyle birgün ölürsem,dostlar

Toprağımdan testi yapıp,onunla sevgiliye su sunun.

Kasidenin bölümleri: Nesib,Girizgah,Mehdiye,Tegazzül,Fahriye,Dua

Bu kaside konusuna göre: Naat’tır.

                                                           

        7 – ( 10 puan )  aşk  tanrı’ya  duyulan  aşırı  sevgi  2 puan        şarap : Tanrı  aşkıyla   insanı  kendinden  geçiren hal  2 puan        Tasavvufta  kişinin  dünya  nimetlerinden  arınarak  kendini  tamamen  Allah  aşkına  adaması şiirde   “aşkın  şarabından  içem “ olarak   tanıtılıp   yine  dervişin  tanrı  aşkıyla  yanıp  ona  ulaşma  amacıyla gezmesi “ Mecnun  olup  dağa düşme” 

ile  açıklanacak   Son iki  dizede ise  Tasavvuf  fikrine uygun olarak  şairin Allah’tan başka hiçbir  şeye önem  vermediği  ve  ona  kavuşmayı  istemesi  açıklanacak  6 puan

8 .O, bugün gelmedi.(Kişi Zamiri), Onu almadın mı çarşıdan.(İşaret Z.),

O evden çıktı.(İş.Sıfatı)

9.Benim dünyada senden başka kimim var? Soru Zamiri

Hangi evi kiralayacaksın? Soru Sıfatı

      Bugün sınıfta kim konuşmadı? S.Zamiri

      Dün ders çalıştın mı? Soru Edatı

    10 - Aşağıdaki cümlede bulunan isim- fiil ve sıfat - fiilleri ayrı ayrı gösteriniz?

      “Onun yaşama bakışını değiştiren bu kadını görmek için çalıştığı yere gitmeyi düşünüyordu.”

              bakışını : sıfat – fiil 2 puan   değiştiren : sıfat – fiil 2 puan   görmek : isim – fiil 2 puan  

            çalıştığı : sıfat – fiil 2 puan  gitmeyi : isim – fiil 2 puan

                                                                                                                                        11.12.2006

M.YÜCEL ÖZMEN

T.D.ve ED. ÖĞRT.